انواع سیستم های قفسه فلزی انباری و کاربردهای آنها
مقدمه
انبارداری و مدیریت صحیح فضای انبار، یکی از بخشهای کلیدی در زنجیره تأمین و مدیریت موجودی است. استفاده از سیستمهای قفسهبندی استاندارد و بهینه به مدیران انبار این امکان را میدهد که علاوه بر استفاده بهتر از فضای موجود، سرعت دسترسی به کالاها و نظم انبار را افزایش دهند. سیستمهای قفسهبندی با توجه به نوع کالا، وزن، ابعاد و حجم انبار به انواع مختلفی تقسیم میشوند که در ادامه به شرح آنها میپردازیم.
1. قفسهبندی ثابت (Static Shelving)
تعریف:
قفسهبندی ثابت، سادهترین و قدیمیترین نوع سیستم قفسهبندی است که شامل قفسههایی است که به صورت ثابت و بدون قابلیت جابجایی نصب شدهاند.
ویژگیها:
- مناسب برای نگهداری کالاهای سبک تا متوسط
- دسترسی آسان و سریع به کالاها
- قابلیت نصب در انبارهای کوچک و متوسط
- جنس معمولا فولاد، چوب یا ترکیبی از هر دو
- مناسب برای کالاهایی با تنوع زیاد اما حجم کم
معایب:
- استفاده بهینه از فضا در حد متوسط
- فضای خالی بین قفسهها در بعضی موارد باعث کاهش ظرفیت میشود
2. قفسهبندی متحرک (Mobile Shelving)
تعریف:
در این سیستم، قفسهها روی ریلهایی قرار دارند و قابلیت جابجایی به صورت افقی دارند تا در مواقعی که نیاز است، قفسهها کنار هم جمع شوند و فضای بین آنها کاهش یابد.
ویژگیها:
- افزایش ظرفیت ذخیرهسازی به دلیل کاهش فضای بین قفسهها
- کاهش فضای هدررفته
- استفاده بهینه از فضای انبارهای کوچک یا متوسط
- دسترسی به کالاها با حرکت دادن قفسهها (معمولاً به صورت دستی یا الکترومکانیکی)
معایب:
- هزینه نصب و نگهداری نسبتاً بالا
- نیاز به تعمیر و نگهداری منظم سیستم ریل و حرکت
- در صورت خرابی سیستم حرکت، دسترسی به کالاها محدود میشود
3. قفسه فلزی پالت راک (Pallet Racking)
تعریف:
قفسههای پالت برای نگهداری پالتها و کالاهای سنگین طراحی شدهاند و قابلیت تحمل وزن زیاد را دارند.
ویژگیها:
- قابلیت نگهداری پالتهای سنگین با حجم بالا
- معمولاً ساختاری فولادی با اسکلت محکم
دارای انواع مختلف:
- قفسهبندی استاندارد پالت (Selective Pallet Racking): دسترسی مستقیم به هر پالت بدون نیاز به جابجایی دیگر پالتها
- قفسهبندی قابل تنظیم (Adjustable Pallet Racking): امکان تنظیم ارتفاع طبقات بر اساس ابعاد پالتها
- مناسب انبارهای بزرگ و صنعتی
معایب:
- استفاده نسبتاً ناکارآمد از فضای عمقی در برخی مدلها
- هزینه نصب و نگهداری متوسط تا بالا
4. قفسهبندی درایو-این و درایو-ترو (Drive-in & Drive-through Racking)
تعریف:
این سیستمها برای افزایش ظرفیت انبار با کمترین فضای راهرو طراحی شدهاند. در قفسههای درایو-این، لیفتراک وارد قفسه میشود و پالتها را در عمق قفسه قرار میدهد. در قفسههای درایو-ترو، لیفتراک میتواند از یک طرف وارد شده و از طرف دیگر خارج شود.
ویژگیها:
- افزایش ظرفیت ذخیرهسازی با حذف راهروهای زیاد
- مناسب کالاهای همگن و انبارداری با گردش کم (FIFO یا LIFO بسته به نوع)
- امکان ذخیره تعداد زیاد پالت در فضای محدود
معایب:
- دسترسی مستقیم به همه پالتها وجود ندارد (باید پالتهای جلویی برداشته شوند تا به پالتهای عقب رسید)
- نیاز به رانندگان ماهر برای کار با لیفتراک در فضای محدود
- معمولاً برای کالاهایی با عمر طولانی یا گردش کم مناسب است
5. قفسهبندی جریان سریع یا فلوی FIFO (Flow Racking / FIFO System)
تعریف:
این سیستم از شیارهای شیبدار استفاده میکند که کالاها با نیروی جاذبه به سمت جلو حرکت میکنند، بدین ترتیب اولین کالای وارد شده، اولین کالای خارج شده خواهد بود.
ویژگیها:
- مناسب برای کالاهایی که نیاز به گردش سریع و رعایت FIFO دارند
- کاهش زمان بارگیری و تخلیه کالا
- استفاده بهینه از فضا با دسترسی سریع به کالاها
کاربرد گسترده در صنایع غذایی، دارویی و کالاهای با تاریخ انقضای محدود
معایب:
- هزینه نصب و نگهداری بالا
- نیاز به کنترل دقیق جهت جلوگیری از گیر کردن کالاها
6. قفسهبندی قطعهای و کوچک (Bin Shelving)
تعریف:
این نوع قفسهبندی برای نگهداری قطعات کوچک و اقلام متعدد استفاده میشود. شامل قفسههای کوچک و جعبههای دستهبندی شده است.
ویژگیها:
- مناسب انبارداری قطعات یدکی، پیچ و مهره، لوازم جانبی و کالاهای کوچک
- دستهبندی منظم و دسترسی آسان به اقلام
- افزایش نظم و کاهش زمان جستجوی کالاها
معایب:
- برای کالاهای بزرگ یا سنگین مناسب نیست
- نیاز به فضای بیشتر برای دستهبندی دقیق
نتیجهگیری
انتخاب سیستم قفسهبندی مناسب به عوامل متعددی بستگی دارد که شامل نوع کالا، حجم و وزن آن، فضای انبار، میزان گردش کالا و بودجه در دسترس میشود. هر سیستم مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارد که باید با توجه به شرایط خاص هر انبار به دقت بررسی و انتخاب شود.
با استفاده از قفسهبندی بهینه، میتوان فضای انبار را حداکثر استفاده کرد، سرعت دسترسی به کالاها را افزایش داد و در نهایت به بهبود کارایی عملیات انبارداری و زنجیره تأمین کمک کرد.
جهت دریافت مشاوره رایگان با ما تماس حاصل فرمایید .